Güvenlik Operasyonlarında AI: Anomali Tespiti

Güvenlik operasyonları (SOC), her gün milyonlarca log, alarm ve olayla karşı karşıya kalır. Bu hacimde veriyi kural tabanlı sistemlerle yönetmek, hem gecikmelere hem de kritik tehditlerin gözden kaçmasına neden olur. Yapay zeka destekli anomali tespiti, güvenlik ekiplerinin “bilinen saldırıları” değil; henüz tanımlanmamış, beklenmeyen ve sessiz tehditleri ortaya çıkarmasını sağlar. AI burada bir otomasyon değil, bir erken uyarı ve önceliklendirme mekanizmasıdır.

Anomali Tespiti Nedir?

Anomali tespiti; normal kabul edilen davranıştan sapmaları belirleme sürecidir. Güvenlik bağlamında bu, kullanıcı, sistem veya ağ davranışlarının alışılmış desenlerin dışına çıkması anlamına gelir.

Her anomali saldırı değildir; ancak her ciddi saldırı, önce anomali olarak başlar.

Neden Klasik Güvenlik Yaklaşımları Yetersiz Kalıyor?

İmza ve kural tabanlı güvenlik çözümleri, bilinen tehditlerde etkilidir. Ancak yeni, hedefli veya yavaş ilerleyen saldırılar bu kuralları aşabilir.

Sıfırıncı gün (zero-day) saldırıları
İç tehditler ve yetki kötüye kullanımı
Düşük hacimli ama uzun süreli saldırılar
Yanlış pozitiflerle boğulan SOC ekipleri

AI Anomali Tespitinde Ne Yapar?

Yapay zeka, “normal” davranışı veriden öğrenir ve zamanla bu normali günceller. Kuralları ezberlemez; davranışları modellemeye çalışır.

Kullanıcı ve varlık davranışı profilleme (UEBA)
Olağan dışı erişim ve hareketlerin tespiti
Alarm korelasyonu ve önceliklendirme

Bu sayede güvenlik ekipleri, sinyal–gürültü oranını ciddi şekilde iyileştirir.

1. Kullanıcı Davranışı Anomalileri

AI, kullanıcıların normal erişim saatlerini, lokasyonlarını ve işlem türlerini öğrenir. Bu desenlerden sapmalar risk sinyali üretir.

Alışılmadık saatlerde erişim
Beklenmeyen veri indirme hacimleri
Yetki seviyesine uymayan işlemler

2. Ağ ve Sistem Davranışı Anomalileri

Ağ trafiği ve sistem metrikleri sürekli değişir. AI, bu değişimi bağlamıyla birlikte analiz eder.

Olağandışı veri akışı
Bilinmeyen dış bağlantılar
Anormal CPU, bellek veya disk davranışları

3. Alarm Korelasyonu ve Önceliklendirme

Tek tek alarmlar yerine, AI alarmlar arasındaki ilişkileri analiz eder. Birbiriyle bağlantılı zayıf sinyaller, anlamlı bir tehdit senaryosuna dönüşebilir.

Bu yaklaşım, SOC ekiplerinin gerçekten kritik olaylara odaklanmasını sağlar.

Human-in-the-Loop: Güvenliğin Fren Mekanizması

Anomali tespiti otomatik olabilir; ancak aksiyon her zaman otomatik olmamalıdır. Özellikle yüksek etkili durumlarda insan değerlendirmesi şarttır.

AI tespit eder, güvenlik uzmanı karar verir.

Üretimde AI Anomali Tespitinin Zorlukları

AI güvenlikte güçlüdür; ancak doğru tasarlanmazsa yeni riskler üretir.

Yanlış pozitiflerin operasyonel yük oluşturması
Model drift ile normal davranışın yanlış öğrenilmesi
Veri kalitesi ve log tutarlılığı sorunları

Başarılı Uygulama için Kritik Prensipler

AI’ı SIEM ve SOC süreçlerine entegre etmek
Normal davranışı düzenli yeniden öğrenmek
Aksiyon eşiklerini iş riskiyle uyumlu tanımlamak
Model çıktılarının açıklanabilirliğini sağlamak

Yaygın Yanılgılar

“AI her saldırıyı yakalar”
“Anomali = saldırı”
“Kural sistemleri artık gereksiz”
“İnsan denetimine gerek yok”

Sonuç

Güvenlik operasyonlarında yapay zeka, tehditleri otomatik olarak engelleyen sihirli bir araç değildir. Asıl değeri; görünmeyeni görünür kılması, gürültüyü azaltması ve insan uzmanlığını doğru noktaya odaklamasıdır. Anomali tespiti sayesinde güvenlik ekipleri, saldırı olduktan sonra değil; saldırı şekillenirken harekete geçebilir. Modern SOC’lerin gücü, daha fazla alarm üretmekte değil; daha anlamlı sinyalleri daha erken yakalayabilmektedir. Bu da ancak yapay zeka ile mümkündür.