Otomasyon Projelerinde En Sık Yapılan Hatalar

Otomasyon projeleri, kurumlara hız ve maliyet avantajı sağlama vaadiyle başlar; ancak beklenen değeri üretemeden duran veya geri sökülen pek çok örnek vardır. Bunun nedeni çoğu zaman teknoloji seçimi değil, yanlış varsayımlar ve hatalı proje yaklaşımlarıdır. Otomasyon, doğru yapılmadığında verimlilik yerine karmaşa üretir. Bu yazıda, otomasyon projelerinde en sık yapılan ve maliyeti yüksek hataları ele alıyoruz.

1. Otomasyonu Amaç, Problemi Araç Görmek

En temel hata, otomasyonu başlı başına bir hedef olarak konumlandırmaktır. “Bu süreci otomatikleştirelim” yaklaşımı, problemi anlamadan çözüm üretmeye yol açar.

Otomasyon bir amaç değil, doğru problemi çözmek için kullanılan bir araçtır.

2. Kötü Süreci Otomatikleştirmek

Manuel hâli zaten sorunlu olan bir süreci otomatikleştirmek, sorunu ortadan kaldırmaz; sadece daha hızlı yaşanmasını sağlar.

• Standartlaşmamış süreçler
• Net olmayan sorumluluklar
• Yüksek istisna oranı

Süreç iyileştirilmeden yapılan otomasyon, teknik borç üretir.

3. Her Süreci Otomasyona Uygun Sanmak

Her süreç otomatikleştirilmeye uygun değildir. Düşük hacimli, yüksek varyasyonlu veya yoğun insan yorumu gerektiren süreçlerde otomasyon beklenen faydayı sağlamaz.

Yanlış süreç seçimi, otomasyon projelerinin en pahalı hatalarındandır.

4. Karar ile Aksiyonu Ayırmamak

Birçok otomasyon projesi, “ne yapılacağı” ile “nasıl yapılacağı” ayrımını netleştirmez. Bu da karmaşık ve kırılgan sistemlere yol açar.

Karar mekanizması net değilse, otomasyon sürdürülemez olur.

5. Veri Kalitesini Göz Ardı Etmek

Otomasyon sistemleri, beslendikleri veri kadar doğrudur. Hatalı veya eksik veriyle çalışan otomasyon, hatayı ölçekler.

• Tutarsız veri kaynakları
• Eksik alanlar
• Güncelliğini yitirmiş bilgiler

Veri kalitesi yoksa, otomasyon da yoktur.

6. İnsan Faktörünü Tamamen Devre Dışı Bırakmak

Özellikle karar içeren otomasyonlarda insan denetimini tamamen kaldırmak, ciddi riskler doğurur. Beklenmeyen senaryolarda sistem hızla hatalı kararlar üretir.

Human-in-the-Loop yaklaşımı çoğu zaman zorunluluktur.

7. İzleme ve Ölçümleme Yapmamak

Birçok otomasyon projesi üretime alındıktan sonra “bitti” kabul edilir. Oysa gerçek sorunlar genellikle üretimde ortaya çıkar.

• Süreç performansının izlenmemesi
• Hata ve geri alma oranlarının ölçülmemesi
• İş KPI’larıyla ilişki kurulmaması

Ölçülmeyen otomasyon, yönetilemez.

8. Sürdürülebilirliği ve Bakımı Planlamamak

Otomasyon sistemleri yaşayan yapılardır. Süreç, ekran veya veri değiştiğinde bakım ihtiyacı doğar. Bu planlanmadığında otomasyon hızla kırılır.

“Kurduk, çalışıyor” yaklaşımı kısa ömürlüdür.

9. Güvenlik, KVKK ve Etik Boyutu İhmal Etmek

Otomasyon kişisel veri işliyorsa veya otomatik karar üretiyorsa, güvenlik ve KVKK riskleri devreye girer. Bu boyutların sonradan ele alınması maliyetlidir.

Kontrolsüz otomasyon, kurumsal risktir.

10. Otomasyonu PoC Seviyesinde Bırakmak

Birçok otomasyon girişimi küçük bir pilotla başlar; ancak üretim mimarisi, ölçeklenebilirlik ve sahiplik netleştirilmez. Sonuç: çalışan ama yaygınlaşamayan çözümler.

PoC, hedef değil; başlangıçtır.

Sonuç

Otomasyon projelerinde başarısızlıkların büyük bölümü teknoloji yetersizliğinden değil; yanlış yaklaşımlardan kaynaklanır. Doğru süreç seçimi, net karar–aksiyon ayrımı, veri kalitesi ve insan faktörünü gözeten tasarımlar otomasyonu gerçek bir değer üretme aracına dönüştürür. Başarılı kurumlar otomasyonu “her yere uygulamaz”; doğru yerde, doğru kapsamda ve ölçülebilir şekilde hayata geçirir. Otomasyonun başarısı, ne kadar hızlı çalıştığıyla değil; ne kadar doğru çalıştığıyla ölçülür.